Zachowania agresywne

ZACHOWANIA AGRESYWNE

Rodzaje agresji:
Agresja werbalna: przezywanie, skarżenie, aroganckie odzywanie się do dorosłych lub rówieśników, wyśmiewanie się, czynienie złośliwych uwag, mających na celu zrobienie przykrości koledze.

Agresja niewerbalna: (dwa rodzaje)

  • Fizyczna (bezpośrednie zadawanie bólu innym osobom – bicie, gryzienie, drapanie lub agresja z przeniesieniem: z osoby, która ją wywołała, na inną osobę lub rzecz – np. podarcie rysunku);

  • Niefizyczna (bardzo często występuje u dzieci w wieku przedszkolnym: przedrzeźnianie, robienie min, pokazywanie języka z zamiarem zrobienia przykrości, różnego typu gesty mające zranić inną osobę) Często dorośli lekceważą tą formę agresji. Dziecko słyszy: „No to co, że się wykrzywił, to nie jest powód…Niezrozumienie tego przez dorosłych prowadzi do obarczania winą za jawny konflikt, to dziecko, które użyło siły fizycznej, aczkolwiek prowokatorem jest dziecko używające niewerbalnej formy agresji.

Agresja instrumentalna (dziecko wybiera taki sposób zachowania, który może mu przynieść jakąś korzyść):

  • Popychanie kolegów;
  • Użycie krzyku,
  • Tupanie nogami
  • Płacz;
  • Rzucanie się na podłogę i krzyk lub tupanie nogami;

Jeśli dorośli nieświadomie ustępują dziecku - „dla świętego spokoju”, pomagają w ten sposób realizować dziecku cel, to zachowania agresywne dziecka mogą utrwalić się.
Te zachowania dziecka są więc manipulacją, wyuczonym sposobem zachowania, który jest konsekwencją błędów wychowawczych.

Agresja naśladowcza (zachowania są wynikiem dostrzegania takich zachowań u innych osób)

Przyczyny:

NAJCZĘSTSZYM ŹRÓDŁEM ZACHOWAŃ AGRESYWNYCH JEST LĘK. LĘK JEST TO UCZUCIE NAPIĘCIA EMOCJONALNEGO, POCZUCIE BEZRADNOŚCI I NIEPOKOJU ZWIĄZANE Z UTRATĄ POCZUCIA BEZPIECZEŃSTWA W KONTAKCIE Z NAJBLIŻSZYMI OSOBAMI.

  • rozwód rodziców;
  • rozstanie z jednym z rodziców na dłuższy czas (np. wyjazd)
  • zmiana zachowania rodzica w stosunku do dziecka (np. większość czasu poświęca nowonarodzonemu drugiemu dziecku)
  • wyrażana w ostry sposób, często w obecności dziecka, negatywna ocena jego osiągnięć rozwojowych
  • naśmiewanie się z jego nieudolności (np. „Grześ nie umie nawet powtórzyć słów piosenki”. „Ty nigdy nic nie potrafisz”, „Ty ciągle się guzdrasz”)

            Może zaistnieć sytuacja, że dziecko, które zachowuje się spokojnie i grzecznie nie przyciąga uwagi, czy zainteresowania. Przyciągnie ją jednak, gdy zachowa się w sposób agresywny. Przekonuje się wówczas, że dobrym sposobem na wzbudzenie zainteresowania, jest zachowanie, które dorosłym się nie podoba. Stopniowo taki sposób zachowania może utrwalić się.

Sposoby wyciszenia agresji:

  • Każde zachowanie dorosłych wobec dziecka jest wzorem, jaki ono naśladuje. W związku          z tym rodzice i wychowawcy muszą kontrolować własne reakcje.
  • Konsekwencje i stawianie granic - ustalenie zasad wspólnie z dzieckiem: to wolno, tego nie wolno; i konsekwencji (gdy dziecko wyleje wodę, to ją ściera, a gdy zrobi to specjalnie, to przez kilka dni pomaga mamie, np. ściera stół)
  • Czasowe wyłączenie (3-5 minut). Nie wiąże się z żadnymi konsekwencjami - dajemy dziecku czas, żeby ochłonęło i przypomniało sobie wspólnie ustalone zasady.
  • Zauważać należy zachowania, które chcemy wzmocnić (pochwała i pozytywna ocena za nawet nieliczne dobre zachowania, przysłuży się do tego, ze dziecko będzie je powtarzać).

Literatura:
1.„Uczymy dzieci reguł życia społecznego” – Monika Raciszewska – Woźniak
2.„Nadpobudliwość psychoruchowa u dzieci” – dr Anna Kozłowska
3.„Dziecko agresywne” – dr Anna Kozłowska

Opracowanie: mgr BEATA JARGOT