Trudne zachowania dziecka w wieku przedszkolnym

TRUDNE ZACHOWANIA DZIECKA W WIEKU PRZEDSZKOLNYM

„Nie aspirujcie, aby mieć dziecko, które będzie się Wam podobało, miejcie szacunek do tego, które macie”.                                                            - Bruno Betelheim
 
            Nie tylko dorośli mają problemy. Ma je również dziecko, które ze względu na swój wiek nie dysponuje ani tak rozległą wiedzą ani doświadczeniem i dopiero wszystkiego się uczy. Poddawane jest coraz to nowym próbom i doświadczeniom poprzez sytuacje dnia codziennego, różnorodne role, które są jego udziałem, kontakt z dorosłymi i rówieśnikami.
Do przyczyn, które mogą powodować trudne zachowania małego dziecka można zaliczyć:
1)       brak znajomości zasad
2)       trudności w komunikowaniu się
3)       zachowania buntowniczo-opozycyjne (tj. celowe łamanie zasad)
4)       trudne zachowania wynikające z występowania u niego różnych zaburzeń, np. ADHD, niedosłuch, alergie, lęki, choroby somatyczne, upośledzenie umysłowe, itp.
Często te tzw. trudne zachowania związane są z zaburzeniami koncentracji uwagi, nadruchliwością, nadimpulsywnością. Występowanie tych zaburzeń można rozpoznać, gdy np. dziecko:
-bardzo szybko się rozprasza, zapomina polecenia,
-szybko się nudzi, przerywa rozpoczętą pracę i przechodzi do nowej,
-jest chaotyczne (natłok odpowiedzi, myśli, gestykuluje), gubi rzeczy, zapomina zadania,
-wykonuje nerwowe ruchy rąk i stóp,
-chodzi po pomieszczeniu, ciągle się kręci, wstaje z miejsca,
-gryzie ołówek, kredkę,
-zaczepia innych, potrąca,
-impulsywne - działa natychmiast, nie przewiduje konsekwencji,
-jest niecierpliwe, wtrąca się do rozmowy, nie czeka na swoją kolej, nadmiernie gadatliwe, odpowiada nie na temat,
-przypadkowo, nieumyślnie niszczy rzeczy,
-reaguje nieproporcjonalnie do bodźców (agresja słowna, fizyczna),
Oto kilka krótkich wskazówek dla dorosłych, którzy chcą pomóc dziecku przejawiającemu zaburzenia w zakresie:

 - koncentracji uwagi:
-dawać bardzo krótkie komunikaty, formułowane pozytywnie (2-3 słowa, poproś, aby dziecko powtórzyło polecenie),
-powtórzyć polecenie krótko i czytelnie dla dziecka,
-sprawdzić czy dziecko wykonało polecenie,
-zwracać uwagę hasłowo, np. Uwaga!, Spójrz na mnie!...

 - nadmiernej ruchliwości:
-poprosić dziecko o wykonanie drobnych czynności, np. zbierz klocki,
-chwalić za każdy etap pracy, pokazać z czego się cieszymy, co zrobiło dobrze,
-odwrócić uwagę dziecka - zająć go czynnością wyznaczoną przez nas, np. pomóż mi przy...
-przy wydawaniu poleceń utrzymywać z dzieckiem kontakt wzrokowy (spójrz na mnie, chwycić delikatnie za ramię, rękę),

 - nadmiernej impulsywności:
-dzień po dniu przypominać o zasadach (tyle razy ile razy potrzebuje dziecko),
-posadzić między dziećmi spokojnymi,
-wykorzystać „kartkę bezpieczeństwa”, np. zgnieć ją, podrzyj, wyrzuć,
 
W codziennym kontakcie z dzieckiem ważne jest przestrzeganie określonych reguł, czyli:
1)       respektowanie norm i zasad,
2)   stosowanie konsekwencji (zamiast kary, która często wywołuje gniew, chęć odwetu), chwalenie  dziecka za pożądane zachowania,
3)       wydawanie poleceń we właściwy sposób, tzn. zrozumiale dla małego dziecka,
 
„Jeżeli chcemy coś zmienić w naszym dziecku, należy się temu dobrze przyjrzeć i zastanowić czy to nie coś, co warto zmienić w nas samych”.    - Carl Jung                                                                             
 
Opracowanie: mgr Zofia Dahms
Literatura:
BIULETYN KLUBU NAUCZYCIELA – Pomagamy uczyć, nr 2/2008 s.18-21,wyd.WSiP